Modlitwa Metropolity Andrzeja (Szeptyckiego) za naród ukraiński

MODLITWA METROPOLITY ANDRZEJA (SZEPTYCKIEGO) ZA NARÓD UKRAIŃSKI

Od redakcji: Niniejsza modlitwa jest interesująca, ponieważ, naszym zdaniem, stawia po chrześcijańsku właściwe priorytety kościelne i społeczno-narodowe. W modlitwie tej brzmi również prawdziwa troska o jedność całego Kościoła Ukraińskiego (tj. Unickiego i Prawosławnego). Z tego, co nam wiadomo, metropolita Andrzej, dbając o własny Kościół i własną owczarnię, jednocześnie gorąco bronił Kościoła Prawosławnego, na przykład w międzywojennej Polsce (głównie na Wołyniu) przed okrutnym i samowolnym naciskiem ówczesnej szowinistycznej władzy polskiej.

Wszechmogący Boże i Królu Wszechświata, Zbawicielu nasz, Jezu Chryste, który całym sercem miłujesz cały rodzaj ludzki i swoją bezgraniczną opatrznością opiekujesz się każdym narodem z osobna! Spójrz miłosiernie także na nasz naród ukraiński i na każdy inny naród...

Przebacz mu wszystkie winy, zniszcz wszystkie jego złe skłonności, a wzmocnij dobre; zmiłuj się nad nim we wszystkich jego potrzebach. Broń go przed każdą krzywdą i niesprawiedliwością wrogów. Wylewaj na niego nieustannie Twoje szczodre błogosławieństwo. Błagamy Cię, nasz Boże, o szczególną opiekę i pomoc dla naszego narodu, aby pośród wszystkich przeżyć i pokus ze strony świata, diabła i jego sług mógł zawsze zachować niebiańskie światło wiary, zwyciężać wytrwałością w dobru wszelkie trudności i zawsze należeć do błogosławionego Twojego Bożego Królestwa, i tutaj, na tym świecie, i w Niebiańskiej Ojczyźnie. Daj nam łaskę, abyśmy wszyscy co do jednego, złączeni jednością wiary i związkiem miłości pod Twoim przewodnictwem i przewodnictwem Świętego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego szli zawsze drogami prawdy i sprawiedliwości, miłości oraz zbawienia. Poślij narodowi ukraińskiemu świętych, wielkich swoich sług, aby przykładem i słowem byli jego mądrymi przewodnikami we wszystkich dziedzinach życia narodowego, społecznego i publicznego.

Przewodnikom naszego narodu daj Światło Twojej Przedwiecznej Mądrości z Nieba, daj mu liczne, dobre i święte duchowieństwo! Zaopiekuj się jego młodzieżą, aby nie traciła łaski Świętego Chrztu, aby otrzymywała w rodzinie i szkole podstawowe chrześcijańskie wychowanie. Błogosław wszystkim naszym rodzinom, aby ojcowie byli wzorowymi i gorliwymi chrześcijanami, a matki odznaczały się mądrością, wiarą i troskliwością w wychowaniu dzieci. Zachęć wielu z naszego narodu do życia doskonalszego, do świętości. Powołaj wielu w każdym pokoleniu do bohaterskich ofiar za sprawy Kościoła i narodu. Oświeć nas wszystkich, skłoń wszystkie serca, aby wszyscy jak najlepiej poznawali i cenili Świętą Prawosławną Wiarę i wyznając ją, czuli się szczęśliwi, stali w niej nieugięcie, choćby trzeba było ponieść i męczeńską śmierć, a także aby według praw Świętej Wiary układali swoje życie. Błogosław także i doczesne dobro naszego narodu. Daj mu wolność, aby mógł swobodnie rozwijać swoje naturalne, przez Ciebie dane siły. Obdarz go prawdziwą, nieskażoną edukacją. Błogosław jego pracę na wszystkich polach nauki, sztuki i dobrobytu oraz błogosław wszystkich i wszystko, aby nasz naród, żyjąc pokojowo i szczęśliwie, mógł dobrze Tobie służyć, a z Twoją pomocą otrzymać Wieczną Niebiańską Ojczyznę.

A Ty, Przenajświętsza Bogurodzico, Matko i Królowo Ukrainy, Święty Archaniele Michale i wy wszyscy, Patronowie narodu ukraińskiego, opiekujcie się zawsze tym narodem, aby stał się narodem świętym, aby wypełnił swoją Bożą misję, aby przyczynił się do świetlanego dobra rodzaju ludzkiego, aby był pomocą i pociechą Świętego Kościoła Chrystusowego oraz aby przynosił Wiecznemu Królowi nieustanną sławę, cześć i chwałę na wieki wieków. Amen.

(Po śmierci swojego poprzednika) Kir Andrzej godnie przygotowywał się do wypełniania niełatwych obowiązków Metropolity, odczuwając wielką odpowiedzialność przed Bogiem za naród ukraiński. Nie można nie wspomnieć o nieocenionej zasłudze matki Metropolity Andrzeja Szeptyckiego – hrabiny Zofii, wielostronnie wykształconej, utalentowanej osoby, która swoją świętą pobożnością zasiała w sercu Romana szczerą miłość do Pana i ludzi, zamiłowanie do wszystkiego, co piękne i dobre, oraz wychowała tak oddanego narodowi ukraińskiemu, godnego syna. List matki, Zofii Szeptyckiej, przechowywany w materiałach archiwalnych lwowskiego archiwum, odkrywa przed nami nie tylko miłą kobietę – matkę Andrzeja Szeptyckiego, ale i jej wyrafinowany umysł. Spróbujmy poczuć to, czytając wersy błogosławieństwa hrabiny Zofii Szeptyckiej dla swojego syna Andrzeja Szeptyckiego na tron metropolitalny we Lwowie:

„Moje błogosławione w Panu dziecko! Największy skarb, jaki otrzymałam od Boga – to jesteś ty. I ten najdroższy skarb mojego życia zwracam Bogu. Na tę chwilę, kiedy bierzesz na siebie krzyż, do którego powołał cię Pan – na całe życie twoje, pod Krzyżem albo na Krzyżu, na całą pracę, zamiary, cierpienie i radość, na duszę twoją i rozum, serce i zdrowie, na wszystko, co czynić będziesz, co postanowisz, na całą pracę nad budowaniem Kościoła Bożego i szerzeniem Królestwa Jego na ziemi... ... na wszystkie krzyże, którymi ludzie cię obciążyć mogą, i na całą miłość, którą ty im darować będziesz, posyłam ci uroczyste, przez Pana wypróbowane Błogosławieństwo”. 14.01.1901 r.

Oddać na służbę Panu i ludziom swojego ukochanego syna i tak szlachetnie błogosławić go na tron Metropolitalny mogła tylko naprawdę bardzo mądra i pobożna matka.

Na świątecznej i uroczystej intronizacji Kir Andrzeja, która odbyła się 17 stycznia 1901 roku w soborze św. Jura we Lwowie, zebrały się tysiące wiernych, setki księży, różne bractwa. Powitania z tej okazji i przemówienia były bardzo szczere. Wśród obecnych wystąpił także arcybiskup ormiański Isakowicz, którego przemówienie przesiąknięte było szowinizmem i wywarło na obecnych, a także na samym Metropolicie Kir Andrzeju, nieprzyjemne wrażenie. Polscy nacjonaliści także nie szczególnie radośnie przyjmowali fakt, że na tron metropolitalny wstąpił mądry, wpływowy, ze swoimi własnymi ideami i poglądami władyka - ukraiński patriota, przy czym z bogatego rodu i sławnymi starodawnymi arystokratycznymi korzeniami.

Andrzej Szeptycki poczuł, że musi od razu dać wszystkim do zrozumienia, że jest Rusinem i będzie szedł do końca życia ze swoim narodem i dla niego pracował. Dlatego kiedy w pełnych szatach biskupich, w mitrze i z pastorałem w rękach stanął Metropolita Andrzej Szeptycki na ambonie, wyraźnie przemówił do obecnych, że on: „przynosi miłość do swojego stada i pragnie szczerą pracą i ofiarnością zasłużyć sobie na miłość całego narodu”. Rozwiewając wątpliwości i dwuznaczność, która panowała wtedy wśród niektórych warstw duchowieństwa, Andrzej Szeptycki dalej oświadczył: „chcę, aby wszyscy to wiedzieli i rozumieli, kiedy obejmuję stanowisko Metropolity Ruskiego, to nim chcę być i nim będę”. Przez całe 44-letnie rządy biskupie pozostawał wierny słowu, wypełniając doskonale wszystkie nadzieje i życzenia swojego ukochanego narodu ukraińskiego.

Działalność Metropolity była niezwykle różnorodna. Nie ograniczał się do jednej dziedziny – kościelno-religijnej, a obejmował wszystkie bez wyjątku sfery ukraińskiej kultury i życia na ziemiach ukraińskich, włączając w to wszystkie zakątki naszej emigracji. Do tej pory Andrzej Szeptycki już przejawiał się jako wielostronna osobowość, ale dopiero na tronie metropolitalnym rozwinął swoją działalność z pełną siłą. Nie było takiej dziedziny życia kościelno-religijnego, kulturalnego czy ekonomicznego, której Metropolita Andrzej nie poświęciłby godnej uwagi i nie rozwinął jej na korzyść narodu ukraińskiego.

Czy nie najważniejszym celem, któremu oddał wszystkie siły, była sprawa zjednoczenia Kościołów Ukraińskich.

Idea ekumenizmu nie opuszczała jego duszy przez całe życie. Miał na celu nie tylko zjednoczenie Kościoła Greckokatolickiego i Prawosławnego, ale zjednoczenie całego Kościoła Wschodniego z Kościołem Zachodnim. Chciał przeprowadzić zjednoczenie kościelne szlachetnym współzawodnictwem. Do osiągnięcia tego celu absolutnie nieprzydatne są jakiekolwiek metody siłowe, bo, jego zdaniem, tylko wzajemne poznanie, zrozumienie, tolerancja i przede wszystkim miłość mogą przynieść oczekiwane owoce.

Jako Książę Kościoła i krzewiciel ukraińskiego życia religijnego, Metropolita Szeptycki wszystkie siły oddawał idei chrześcijańskiej miłości do bliźniego.

Odradzając, podnosząc Kościół Ukraiński, jako „dobry pasterz, który i duszę swoją kładzie za owce swoje” – Szeptycki starał się utwierdzić duchowy, moralny ład w narodzie, wśród którego żył. Wzywał do pomagania potrzebującym innych narodów, nacji, brania ich pod swoją opiekę i ochronę.

Trzymał się ewangelicznej zasady, że „nie ma Greka ani Żyda, obrzezanego ani nieobrzezanego, barbarzyńcy, Scyty, niewolnika, wolnego”.

Dość wspomnieć, że na początku I wojny światowej w 1914 r. Andrzej Szeptycki wygłaszał kazania z gorącym apelem przeciwko siłowemu narzucaniu moskiewskiego prawosławia na okupowanej przez wojska rosyjskie Galicji. Występował przeciwko oddzieleniu szkoły od Kościoła oraz za uwolnieniem Kościoła Ukraińskiego od posłuszeństwa synodowi w Petersburgu, za uwolnieniem od modlitw za cara-samodzierżcę itd. W swoich kazaniach wzywał, by nie czynić przemocy wobec Kościoła Ukraińskiego. Za te kazania Szeptycki został aresztowany i „18.09 na rozkaz generała Brusiłowa nocą wywieziony do Kijowa”. Jednak dobrze rozumiejąc, że rząd carski ma zamiar zlikwidować Kościół Greckokatolicki w Galicji i pozbawić go własnej hierarchii, Metropolita Andrzej w czasie cichej Mszy Świętej, odprawionej w hotelu „Continental”, potajemnie wyświęcił ks. J. Bociana na biskupa łuckiego, a ks. dr. D. Jaremka na Biskupa dla Ostroga. Następnego dnia Metropolitę wysłano do Niżnego Nowogrodu, później do Kurska, gdzie przebywał pod ścisłą strażą do wiosny 1916 roku. Stamtąd przez Włodzimierz nad Klaźmą przewieziono go do Monasteru Spaso-Jewfimijewskiego w Suzdalu, przekształconego w więzienie dla podejrzanych o zdradę wobec synodalnego Kościoła rosyjskiego księży”. Pomimo protestów znanych działaczy dyplomatycznych i kościelnych z żądaniem uwolnienia Metropolity z aresztu, Rosja na to nie wyrażała zgody. Przyczyną wywiezienia wielkiego pasterza była chęć zniszczenia Unii, o czym można powiedzieć słowami Jezusa Chrystusa: „Uderzę pasterza, a rozproszą się owce”. Ale rewolucja lutowa 1917 roku dała wolność Metropolicie.

Jeśli w 1914 r. Szeptycki wystąpił przeciwko siłowemu wprowadzaniu moskiewskiego prawosławia we wszystkich ukraińskich cerkwiach, to w latach 30. XX wieku tak samo protestował przeciwko polskiej pacyfikacji, jako jedyny wśród duchownych śmiało wystąpił w prasie przeciwko paleniu i niszczeniu cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie, Podlasiu, Polesiu, Wołyniu, broniąc tego samego prawosławia.

Jako poseł Sejmu Galicyjskiego i członek Izby Panów w Wiedniu bronił majątkowych i socjalnych interesów ukraińskich chłopów i przedsiębiorców przed uciskiem finansistów - Niemców, Polaków, Żydów.

W strasznych latach II wojny światowej ukrywał w piwnicach soboru św. Jura wielu Żydów i ogólnie był inicjatorem całej zakrojonej na szeroką skalę akcji UKGK na rzecz ratowania prześladowanych i wyniszczanych przez nazistowskich okupantów Żydów, a w szczególności dzieci.

Metropolita Andrzej Szeptycki protestował przeciwko prześladowaniu ukraińskich studentów Uniwersytetu Lwowskiego. W 1919 roku została utworzona ZURL. Jako członek Ukraińskiej Rady Narodowej gorąco witał jej powstanie.

Po podróży do Rzymu w 1921 roku prowadził negocjacje nie tylko z Papieżem, ale i przedstawicielami Ententy w sprawie losów ZURL, protestował przeciwko przyłączeniu Zachodniej Ukrainy do Polski.

26 września 1923 roku został aresztowany przez polski wywiad i deportowany do Poznania. Bezpośrednio w życiu politycznym Metropolita nie brał udziału. Ale nie mógł stać z boku wydarzeń politycznych, kiedy dojrzewała potrzeba obrony swojego narodu. W podróżach za granicę Szeptycki wypracowuje politykę obrony praw narodu ukraińskiego przed władzą austriacką, a później - polską, występuje w sprawie budowy ukraińskiego uniwersytetu za Austrii, protestuje przeciwko pacyfikacji Ukraińców w 1930 roku przed rządem Polski i za granicą. Występuje z protestami w prasie przeciwko paleniu cerkwi prawosławnych i prześladowaniu prawosławnych w Polsce, przeciwko aresztowaniom ukraińskich patriotów przez nazistów. Szczególnie potępiał kasację religii w szkołach przez bolszewików. Ostro potępiał sztuczny głód na Ukrainie w latach 1932-1933 i organizował zbiórkę funduszy dla głodujących. Szczegółowo oceniał przyczyny represji w imperium moskiewsko-stalinowskim w liście „Do czcigodnego duchowieństwa i wiernych (1936 r.): „Czy możecie mieć powód, by mi nie wierzyć? Jaki mógłbym mieć interes, by was ostrzegać, gdyby bolszewicy rzeczywiście prowadzili nasz naród do dobra? To, co wam mówię i co cały świat wie, bo to fakt potwierdzony przez setki Niemców, Francuzów, Amerykanów – to na przykład, że na Ukrainie z głodu zginęło więcej niż trzy miliony ludzi, albo to, że bolszewicy wypowiedzieli wojnę chłopom, albo to, że na Sołowkach giną tysiące i tysiące naszych rodaków z Ukrainy. Tych faktów nikt nie zaprzecza, zostały one ogłoszone w całej europejskiej i amerykańskiej prasie”.

Jego działalność na polu politycznym miała ukraiński kierunek państwowotwórczy.

Metropolita wyraził protest przeciwko agresywnemu totalitarnemu podziałowi Europy między Hitlera i Stalina.

17 września 1939 roku potajemnie mianował M. Czarneckiego, K. Szeptyckiego oraz J. Slipyja egzarchami na terytorium ówczesnego ZSRR.

Podczas okupacji niemieckiej występował przeciwko aresztowaniom, rozstrzeliwaniom i obozom koncentracyjnym. Jako chyba jedyny w Europie hierarcha kościelny, Szeptycki otwarcie wystąpił przeciwko nazizmowi w liście do Papieża Piusa XII oraz w specjalnym liście skierowanym bezpośrednio do Hitlera i w liście pasterskim „Nie zabijaj!”, w którym między innymi potępiał nieludzkie ludobójcze - antysemickie i ogólnie wszystkie terrorystyczne i represyjne akcje hitlerowców. Był to Święty Człowiek, bo kochał cały świat i występował przeciwko jakiejkolwiek przemocy, włączając w to odpowiednie metody walki, które praktykowała OUN. Metropolita potępiał wszelkie przejawy ksenofobii i szowinizmu, rasizmu oraz antysemityzmu.

Jako dobry pasterz, nigdy niczego się nie bał i był gotowy na wszystko dla dobra ludzi. Jako Książę Kościoła Ukraińskiego, Szeptycki pracował nad pogłębieniem prawdziwej religijności (duchowości i pobożności) oraz podniesieniem moralności i etyki wśród naszego narodu. Podnosząc prawość i moralność kazaniami oraz praktykami duchowo-religijnymi, starał się podnieść także kulturę i dobrobyt narodu, mając na uwadze, że wraz z dobrobytem i ogólną kulturą podnosi się także moralność i wiara całego narodu.

Wiele pracował Andrzej Szeptycki nad rozwojem edukacji duchowej.

Po powrocie z zesłania w 1917 roku finansował całą serię czasopism, magazynów, książek o tematyce religijno-chrześcijańskiej dla różnych warstw ludności. Wśród nich literatura dla dzieci – to „Naszyj przyjaciel” i książeczki z biblioteczki „Naszego przyjaciela”; dla młodzieży – „Postęp”. W 1930 r. zakłada dla inteligencji, w ramach Akcji Katolickiej, „Ukraiński Związek Katolicki”. Ukraiński Związek Katolicki wydaje za fundusze Metropolity trzy czasopisma „Cele”, tygodniki dla inteligencji i dla ludu, „Chrystus naszą siłą”, miesięcznik literacko-naukowy „Dzwony” oraz bibliotekę „Dzwonów”. Do wydawania książek i innej literatury Metropolita kupuje oddzielną drukarnię „Biblios”. Metropolita finansował organizację młodzieżową „Orły”, która wydawała czasopismo dla młodzieży „Ukraińska młodzież”.

W 1933 r. inicjuje ogromny zjazd młodzieży „Ukraińska młodzież - Chrystusowi” we Lwowie, na którym było obecnych ponad 100 tys. dzieci miejskich i wiejskich.

„Unicka” idea Andrzeja Szeptyckiego była skierowana na rozwiązanie problemu jedności kościelnej w formie Patriarchatu Ukraińskiego, z supremacją Rzymu, ale tak, aby rodzimi biskupi byli zależni tylko od ukraińskiego patriarchy. Podobną ideę - stworzenie jednolitego niezależnego (autokefalicznego prawosławno-katolickiego) Patriarchatu Kijowskiego z jednoczesną komunią z Rzymem i Carogrodem - w latach 30-40 XVII w. wysunął jeszcze prawosławny hierarcha św. Piotr Mohyła, a Metropolita Andrzej szukał środków do jej realizacji.

Po I wojnie światowej Szeptycki wysyła ukraińskich księży na Wołyń, jednak władze polskie wystąpiły przeciwko tym działaniom, rozumiejąc, że podniesie to świadomość narodowo-patriotyczną i przyniesie prawdę o unii (zjednoczeniu Kościoła Wschodniego i Zachodniego) wiernym z bezwarunkową korzyścią dla miejscowej ludności ukraińskiej. Ale prawosławni Wołynia i innych zakątków Ukrainy odwiedzali Szeptyckiego we Lwowie, a nawet posyłali swoje dzieci do szkół sióstr Bazylianek, dla których Szeptycki dawał stypendia i pomoc.

Metropolita zawsze bronił skrzywdzonych. Bronił prawosławnych Ukraińców przed polskimi prześladowaniami, w szczególności, jak już wspomniano, występował przeciwko paleniu cerkwi i siłowej pacyfikacji. Występował z protestami w listach pasterskich, które władze polskie przechwytywały i paliły, ale słowo Andrzeja Szeptyckiego mimo wszystko szerzyło się i docierało do Ukraińców - prawosławnych i grekokatolików, nawet za granicą.

Rozumiejąc potrzebę wyprowadzenia narodu ukraińskiego z kąta „prowincjonalnego obskurantyzmu” na europejski poziom edukacji i nauki, Andrzej Szeptycki jeszcze na początku XX w. rozpoczyna organizację naukowych instytucji teologicznych na wzór europejskich, rozbudowuje naukę świecką i edukację, sam owocnie pracuje jako naukowiec i profesor wielu dyscyplin.

Znając niemiecki, francuski, angielski, włoski, hebrajski, będąc uznanym semitologiem i człowiekiem władającym wieloma dialektami języka ukraińskiego – Szeptycki był doskonale przygotowany do pracy naukowej. Jego monumentalne dziedzictwo naukowe wymaga głębokiego studiowania. A sam archiwum Metropolity – to skarbnica badań naukowych. Na rozwój nauki i edukacji Szeptycki nie żałuje ani wysiłków, ani funduszy. W 1923 r. zakłada Towarzystwo Naukowe Teologiczne, czasopismo „Teologia”. W 1929 roku zakłada Greckokatolicką Akademię Teologiczną. Corocznie Metropolita kształci, na własny koszt, naukowców, profesorów w Szwajcarii, Wiedniu i w Rzymie. Rozwija edukację ludową i średnią, finansując różne placówki edukacyjne, gimnazja. Dla przykładu wspomnijmy, że dla szkół ludowych „Rodzinnej szkoły” kupuje 5 budynków (jeden z budynków kosztował 650.000 złotych). Dla gimnazjum sióstr Bazylianek także finansuje budynek. W ramach autonomii kościelnej zakłada prywatne gimnazjum - tzw. Małe Seminarium Duchowne oraz bursę im. św. Jozafata, daje wielką pomoc dla wszystkich szkół ukraińskich. Opiekuje się Ukraińskim Gimnazjum Żeńskim Sióstr Bazylianek i darowuje im ziemię pod wielki budynek. Buduje Wielką Bursę Rodzinnej Szkoły na 120 uczniów we Lwowie, szczodrze obdarowuje ukraińskie szkoły, gimnazja, bursy. W budynkach metropolitalnych św. Jura odbywały się zajęcia uczniów Ukraińskiej szkoły ludowej im. Hrinczenki. Na Łyczakowie (przedmieście Lwowa) zbudował trzy budynki na pomieszczenia Ukraińskiej szkoły ludowej im. ks. Lwa i czytelni Proswity; założył i opiekował się Bursą Dykowską we Lwowie, skąd wychodzili dykowie, dyrygenci chóralni, księgowi, kooperatywiści, przywódcy społeczni; założył i opiekował się Akademią Duchowną (dbał o jej wydawnictwa naukowe i teologiczne itd.); kupił ziemię wokół placu św. Jura dla przyszłego Uniwersytetu Ukraińskiego; w 1926 r. oddał w dzierżawę na 99 lat za jednego złotego dla organizacji młodzieżowej „Płast” ziemię na górze Sokół, w rejonie rożniatowskim obwodu iwanofrankowskiego (w tamtym czasie ziemi nie można było darować i dzierżawić na dłużej niż 99 lat).

Idąc drogą Jezusa Chrystusa, szczerze przeniknięty miłością do bliźniego, przez całe swoje życie Metropolita rozwija działalność charytatywną, pomagając sierotom, chorym, biednym, fundując instytucje, które łagodziły ludzką niedolę i ubóstwo.

Źródło: Ukraińska kultura chrześcijańska

Źródło: kyrios.org.ua